Gazimağusa, Kuzey Kıbrıs’ın en katmanlı şehri. Girne’nin sakin liman havasının aksine burada tarih daha yoğun ve daha görünür. Şehrin merkezinde, Venedikliler tarafından güçlendirilmiş devasa surlar var ve bu surların içi başlı başına bir gezi alanı. Girne’den yaklaşık bir saatlik sürüşle ulaşılıyor, yani rahat bir tam gün gezisi.
Surlar
Gazimağusa surları Akdeniz’de günümüze en iyi ulaşmış savunma sistemlerinden biri. Lüzinyan döneminde başlayan yapı, Venedikliler tarafından top ateşine dayanacak şekilde kalınlaştırılmış ve alçaltılmış. Ortaya çıkan siluet dikey ve ince değil, yayvan ve ağır. Surların bazı bölümlerinde üste çıkmak ve şehri yukarıdan görmek mümkün.
Şehre giriş noktalarından Kara Kapı, hem mimarisi hem de çevresindeki hendek düzeni ile en etkileyici olanı. Buradan içeri girildiğinde şehrin ölçeği aniden değişiyor: geniş surlardan sonra dar sokaklar geliyor.
Lala Mustafa Paşa Camii
Surlar içindeki meydanın kenarında duran yapı, şehrin en tanınmış silüeti. On dördüncü yüzyılda Gotik bir katedral olarak inşa edilmiş, adanın Osmanlı dönemine geçmesiyle camiye dönüştürülmüş. Cephesindeki sivri kemerler, gül pencere ve taş işçiliği Avrupa’daki büyük Gotik katedralleri hatırlatıyor.
Meydanda ayrıca yüzlerce yıllık bir ağaç ve Venedik dönemine ait sarayın cephesi bulunuyor. Bu küçük alan tek başına şehrin üç ayrı dönemini yan yana gösteriyor.
Othello Kalesi
Limanın girişini koruyan burç, Shakespeare’in oyunuyla ilişkilendirildiği için bu adı taşıyor. Yapının kendisi Lüzinyan dönemine ait, sonradan Venedikliler tarafından güçlendirilmiş. İçindeki geniş salon ve avlu gezilebiliyor, üst platformdan liman ve surlar görünüyor.
Sokaklarda kaybolmak
Surların içindeki asıl deneyim listelenmiş anıtları görmek değil, aralarındaki sokaklarda dolaşmak. Şehir bir zamanlar çok sayıda kilise barındırıyordu ve bunların bir bölümü bugün yıkıntı halinde, bir bölümü ise sıradan sokak aralarında ayakta duruyor. Herhangi bir yöne sapmak, plansız bir kalıntıyla karşılaşmak için yeterli.
Namık Kemal’in sürgün döneminde tutulduğu yapı da bu bölgede, meydanın hemen yakınında. Küçük bir mekân ama şehrin Osmanlı dönemine dair somut bir iz taşıyor.
Sur duvarlarının deniz tarafındaki bölümü genellikle daha sakin oluyor. Canbulat burcu yönünde yürüyerek liman girişini ve savunma hattının nasıl kurgulandığını yukarıdan görmek mümkün. Bu bölüm turların çoğunda atlanıyor ve tam da bu yüzden günün en sessiz yarım saati burada geçiyor.
Surların dışında: Salamis
Şehrin kuzeyinde, deniz kenarında yer alan Salamis antik kenti Gazimağusa gezisinin doğal ikinci yarısı. Roma dönemine ait tiyatro, hamam yapıları, sütunlu meydan ve mozaik kalıntıları geniş bir alana yayılmış. Alan büyük ve gölge az; gezmek en az iki saat sürüyor.
Salamis’e toplu taşımayla gitmek zor. Şehir merkezinden birkaç kilometre uzakta ve giriş yolu ana yoldan ayrılıyor. Kendi aracıyla gelenler için ise otopark alanın hemen girişinde.
Şehrin diğer yüzü
Gazimağusa aynı zamanda bir üniversite şehri. Surların dışındaki bölge öğrenci nüfusuyla hareketli ve şehir merkezindeki tarihi sessizlikle tam bir tezat oluşturuyor. Güneye doğru ilerlendiğinde Maraş bölgesi bulunuyor; buranın ziyaret koşulları ayrı düzenlemelere tabi olduğu için gitmeden önce güncel durumu kontrol etmek gerekiyor.
Gazimağusa’ya arabayla gitmek
Girne’den Gazimağusa’ya giden ana yol geniş ve iyi durumda. Sürüş yaklaşık bir saat sürüyor ve yol boyunca Mesarya Ovası’nı geçiyorsunuz. Ercan Havalimanı bu güzergâhın ortasına yakın; havalimanından gelenler için mesafe daha da kısa.
Surların içi araçla gezilecek bir yer değil. Sokaklar dar, tek yön düzeni karışık ve park alanı çok sınırlı. En pratik yöntem aracı surların dışındaki otoparklardan birine bırakıp içeriyi tamamen yürüyerek gezmek. Şehir içi mesafeler kısa olduğu için bu hiç zorlamıyor.
Gazimağusa ve Salamis’i aynı güne sığdırmak, ardından akşam Girne’ye dönmek yaygın bir plan. Bu program toplu taşımayla neredeyse imkânsız, kendi aracınızla ise rahat. Uzun sürüş ve sıcak hava düşünüldüğünde klimalı ve otomatik bir araç günü belirgin şekilde kolaylaştırıyor; konforlu bir sedan bu mesafe için iyi bir tercih.
Araç filomuzu inceleyerek tarihlerinize uygun modeli seçebilir, teslimatı Girne merkezde veya Ercan Havalimanı’nda alabilirsiniz.
Kısa notlar
- Surlar ve Salamis gölgesiz alanlar; şapka, su ve güneş koruması gerekiyor.
- Zemin taşlı ve düzensiz, kapalı ayakkabı tercih edin.
- Camiyi ziyaret ederken uygun kıyafet gerekiyor, namaz saatlerinde giriş kapalı olabiliyor.
- Aracı surların dışına bırakın, içeride park yeri bulmak zaman kaybı.
- Salamis için ayrı bir giriş ücreti ve ayrı bir ziyaret süresi planlayın.