Beşparmak Dağları, Kuzey Kıbrıs’ın kuzey kıyısı boyunca doğu batı yönünde uzanan ince ve dik bir sıradağ. Denize çok yakın yükseldiği için manzara sürekli iki taraflı: bir yanda Akdeniz, diğer yanda Mesarya Ovası. Adanın en iyi yürüyüş rotaları bu şeritte toplanmış durumda ve çoğu, yarım günlük bir programa rahatlıkla sığıyor.
İsmin hikâyesi
Sıradağın en tanınan zirvesi, uzaktan bakıldığında beş parmaklı bir el gibi göründüğü için bu adı almış. Yerel anlatıya göre bu iz, efsanevi bir kahramanın kayaya bastığı elin izi. Hikâyenin farklı anlatımları var ama hepsinde aynı görüntü var: denizden bakıldığında gerçekten de bir avuç izini andıran silüet.
Nereden başlanır
Yürüyüş için en yaygın başlangıç noktaları St. Hilarion çevresi, Buffavento eteği ve Alevkayası bölgesi. Üçü de Girne’den kısa sürüşle ulaşılabiliyor ve zorluk dereceleri birbirinden farklı.
St. Hilarion tarafındaki patikalar daha kısa ve işaretli. Kaleye çıkan basamaklı bölüm başlı başına yorucu bir tırmanış sayılır. Buffavento ise açık ara en zorlu seçenek; kaleye ulaşan patika dik ve gölgesiz, ama yukarıdan görülen manzara adanın en geniş panoraması.
Alevkayası çevresi ise tam tersi karakterde. Çam ve servi ormanının içinde, gölgeli ve nispeten düz rotalar var. Yürüyüşe yeni başlayanlar veya çocuklu aileler için en uygun bölge burası. Bölgedeki küçük herbaryum, adanın endemik bitkilerini tanımak için iyi bir durak.
Üç kale, üç farklı gün
Sıradağın üzerinde birbirinden uzak üç kale bulunuyor: batıda St. Hilarion, ortada Buffavento, doğuda Kantara. Üçü de Bizans döneminde gözetleme amacıyla kurulmuş ve birbirini görecek şekilde konumlandırılmış. Aynı güne sığdırmak teknik olarak mümkün ama yorucu; her biri ayrı bir yürüyüş günü olarak planlandığında çok daha keyifli.
St. Hilarion en kolay ulaşılanı ve en çok ziyaret edileni. Buffavento en az kalabalık olanı, çünkü tırmanış caydırıcı. Kantara ise doğuya doğru uzandığı için genellikle Karpaz rotasıyla birleştiriliyor. Manzara açısından üçü de farklı bir şey sunuyor: St. Hilarion kıyı şeridini, Buffavento adanın iki yakasını, Kantara ise yarımadanın başlangıcını gösteriyor.
Yürüyüş mesafeleri kısa görünse de eğim yanıltıcı. Haritada bir kilometre görünen bir patika, dikey kazanç yüzünden bir saati bulabiliyor. Süre hesabını mesafeye göre değil, yükseklik farkına göre yapmak daha doğru sonuç veriyor.
Ne zaman yürünür
İlkbahar açık ara en iyi mevsim. Mart ve nisan aylarında yamaçlar çiçekleniyor, yabani orkideler görülüyor ve sıcaklık yürüyüş için ideal. Sonbahar da iyi bir seçenek; hava berrak olduğu için görüş mesafesi çok uzun.
Yaz aylarında öğle saatlerinde yürümek tavsiye edilmiyor. Sıradağda gölge sınırlı ve su kaynağı yok. Bu dönemde sabahın erken saatleri veya günbatımına yakın saatler tercih edilmeli. Kış aylarında ise yamaçlar yağmurdan sonra kayganlaşıyor ve sis inebiliyor.
Güvenlik ve hazırlık
- Su rotada bulunmuyor; kişi başı en az iki litre taşıyın.
- Patikaların bir kısmı işaretsiz. Rotayı çevrimdışı indirin, telefon çekimi zirvelerde kesiliyor.
- Bilek destekli, kaymayan tabanlı ayakkabı gerekiyor. Zemin gevşek taşlı.
- Yaz aylarında yılanlar aktif; patikadan çıkmayın ve yüksek otların içine girmeyin.
- Yalnız yürümeyin veya en azından rotanızı birine bildirin.
- Hava kararmadan en az bir saat önce inişi tamamlayın; sıradağda aydınlatma yok.
Kuş göçü
Beşparmak, göç yolları üzerinde bulunduğu için ilkbahar ve sonbaharda yırtıcı kuş geçişlerine sahne oluyor. Zirvelerde saatlerce süzülen kartal ve şahin gruplarını görmek mümkün. Dürbün taşımaya değer.
Ulaşım ve araç notları
Yürüyüş başlangıç noktalarının hiçbirine toplu taşıma ile ulaşılamıyor. Dağ yolları sapaklardan sonra daralıyor ve bazı bölümler asfaltsız. Bu yüzden kiralık araç bu rotalar için pratik bir tercih değil, zorunluluk.
Yol yüzeyi standart bir binek araç için yeterli, arazi aracına ihtiyaç yok. Ancak virajlı ve eğimli bölümler olduğu için fren ve lastik durumu önem taşıyor. Kıbrıs’ta trafik soldan aktığı için dar dağ yollarında ilk gün biraz daha dikkatli sürmek gerekiyor.
Aracı patika başlangıcında bırakırken gölge bulmaya çalışın ve içeride görünür eşya bırakmayın. Yürüyüş sonrası uzun bir dönüş sürüşü olacağı için klimalı ve konforlu bir model günü ciddi şekilde kolaylaştırıyor. Araç filomuzu inceleyerek tarihlerinize uygun modeli seçebilir, teslimatı Girne merkezde veya Ercan Havalimanı’nda alabilirsiniz.
Beşparmak rotaları Girne’ye çok yakın olduğu için sabah yürüyüp öğleden sonra sahile inmek mümkün. Aracınız yanınızdayken günü bu şekilde ikiye bölmek en verimli planlardan biri.